Głównymi zagrożeniami towarzyszącymi wykonywanym pracom w rolnictwie są zagrożenia powodowane przez czynniki mechaniczne. Należy przez nie rozumieć wszelkie czynniki fizyczne, które mogą doprowadzić do lżejszych lub cięższych urazów, a nawet śmierci poszkodowanych, powodowane mechanicznym oddziaływaniem na człowieka maszyn i ich elementów, przedmiotów i narzędzi pracy, upadkiem na skutek poślizgnięcia, potknięcia itp. Zagrożenia te mogą być powodowane przez czynniki mechaniczne występujące zarówno podczas normalnego funkcjonowania maszyny, narzędzia lub innego przedmiotu pracy, jak i przez czynniki powstałe na skutek zakłóceń, uszkodzeń bądź też awarie.
Zagrożenia mechaniczne mogą być powodowane przez:
• przemieszczające się maszyny oraz transportowane przedmioty, przykładowo można tu wymienić samodzielną jazdę ciągnikiem bądź z doczepionym lub zawieszonym sprzętem rolniczym, przemieszczanie się samojezdnej maszyny rolniczej (kombajnu) czy transport płodów rolnych i zwierząt.
• ruchome elementy robocze maszyn i urządzeń, np.: bęben glebogryzarki, listwa nożowa kosiarki lub kombajnu zbożowego, adapter roztrząsacza obornika, tarcze śrutownika, noże sieczkarni, tarcze pilarki, łańcuch pilarki przenośnej, elementy przenoszące napęd, jak różnego rodzaje przekładnie zębate, pasowe, wały przegubowo-teleskopowe wykorzystywane w kosiarkach, rozsiewaczach nawozów, kopaczkach, sadzarkach.
• ostre, wystające elementy budowli, konstrukcji urządzeń gospodarskich (jak żurawie przyścienne, wciągarki) oraz narzędzia maszyn i urządzeń rolniczych (np. zęby bron, noże sieczkarni) czy narzędzi warsztatowych.
• spadające przedmioty, co może się zdarzyć na przykład podczas prac remontowych budynków gospodarskich, prac załadunkowych i przeładunkowych; mogą to być materiały, a nawet narzędzia, które spadając stwarzają niebezpieczeństwo powstania urazu
• płyny pod ciśnieniem, np. olej w układzie hydraulicznym silnika, podnośnika
• śliskie, nierówne powierzchnie, będące bezpośrednimi przyczynami upadków, a w ich następstwie obrażeń, głównie stłuczeń, okaleczeń czy złamań; szczególnie niebezpieczne są powierzchnie w oborach i chlewniach, mokre i zanieczyszczone, często o określonym spadku w stosunku do poziomu
• ograniczone przestrzenie - dojścia czy przejścia - w budynkach inwentarskich, szczególnie w oborach i chlewniach, zawsze stwarzają niebezpieczeństwo urazów u osób obsługujących; podobnie ograniczony dostęp do maszyny czy urządzenia stwarza określone zagrożenia, może to być związane z zaczepianiem niektórych maszyn do ciągnika, np. siewników zbożowych, opryskiwaczy
• żywe zwierzęta - podczas prac związanych np. z hodowlą buhajów, knurów, loch czy ogierów

Czynniki mechaniczne mogą powodować następujące rodzaje uranów:
-     zgniecenie (zmiażdżenie),
-     obcięcie,
-     potłuczenie,
-     nakłucie lub przekłucie,
-     otarcie, skaleczenie,
-     złamanie, zwichnięcie.
Aby nie dopuścić do zagrożeń mechanicznych należy przestrzegać następujących zasad bezpieczeństwa:
1. Zasady bezpieczeństwa przy użytkowaniu ciągników, maszyn i innych urządzeń oraz narzędzi rolniczych
2. Przy nabywaniu sprzętu rolniczego należy sprawdzić, czy posiada on znak i deklarację zgodności z obowiązującymi przepisami, a także czy została dołączona instrukcja obsługi napisana w języku polskim).
3. Przed przystąpieniem do użytkowania ciągnika, urządzenia lub narzędzia, należy zapoznać się z zasadami bezpiecznej pracy określonymi w instrukcji obsługi, a także z oznakowaniem ostrzegawczym i informacyjnym. Podczas użytkowania sprzętu bezwzględnie ich przestrzegać.
4. Ruchome części maszyn rolniczych i urządzeń, takie jak: koła pasowe, pasy, koła zębate i łańcuchowe, łańcuchy, wały, przekładnie, przeguby oraz końcówki wałów, a także aktywne części zespołów roboczych gdy nie muszą pozostawać odsłonięte ze względu na swoją funkcję, powinny być zabudowane lub wyposażone w osłony lub inne urządzenia zabezpieczające. Wały przegubowo-teleskopowe powinny być osłonięte na całej długości osłoną stałą pełną. Wały odbioru mocy (WOM) ciągników i wały przyjęcia mocy (WPM) maszyn współpracujących powinny być wyposażone w certyfikowane kielichowe.
5. Płaskie pasy transmisyjne przekazujące napęd z silnika elektrycznego bądź spalinowego do maszyny stacjonarnej (młocarni, sieczkarni, śrutownika, stertnika, piły tarczowej itp.) należy zabezpieczyć na całej długości od strony obsługi barierką o wysokości 1,1 m od podłoża, oddaloną od pasa co najmniej o 0,2 m w sposób uniemożliwiający pochwycenie lub uderzenie pasem osób obsługujących maszynę i osób postronnych podczas pracy i w razie zerwania albo zsunięcia się z koła pasowego. Nie wolno smarować kół pasowych oraz pasów transmisyjnych w czasie  ich pracy.
6. Niedopuszczalny jest demontaż osłon fabrycznych w maszynach i urządzeniach oraz praca z maszynami i urządzeniami bez osłon.
7. Przed rozpoczęciem pracy ciągnika, maszyny rolniczej lub urządzenia należy sprawdzić prawidłowość działania poszczególnych mechanizmów oraz stan osłon zabezpieczających. Regulowanie i sprawdzanie poszczególnych mechanizmów oraz konserwacja ciągników i maszyn rolniczych mogą być wykonywane tylko w czasie postoju i przy unieruchomionym silniku oraz przy wyjętym ze stacyjki kluczyku i uruchomionym hamulcu postojowym, a jeżeli siłą pociągową sprzętu rolniczego są konie dopiero po ich wyprzęgnięciu. Dopuszczalne jest regulowanie napędzanych hydraulicznie zespołów roboczych podczas ich pracy, jeżeli przewiduje to instrukcja obsługi maszyny.
8. Niedopuszczalna jest  praca przy obsłudze ciągników, maszyn i urządzeń osób będących w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym działaniu. Nie należy pracować przy obsłudze maszyn i urządzeń także w stanie niedostatecznej sprawności psychofizycznej.
9. Niedopuszczalne jest przewożenie dzieci ciągnikami rolniczymi oraz obsługiwanie tych ciągników przez osoby niepełnoletnie.
10. Ciągniki kołowe, szczególnie pracujące na pochyłościach, powinny być wyposażone w bezpieczne kabiny lub ramy ochronne.
11. Przy agregowaniu ciągnika ze sprzętem współpracującym należy zachować ostrożność. Agregowanie i odczepianie maszyn od ciągnika wykonuje kierowca ciągnika. W przypadku zespołowego łączenia sprzętu specjalistycznego z ciągnikiem należy postępować według wskazań producenta, podanych w instrukcji obsługi. Niedopuszczalne jest przebywanie między ciągnikiem a maszyną współpracującą oraz wchodzenie na dyszle, zaczepy, ramy i inne części ciągnika, przyczepy lub maszyny rolniczej w czasie ich pracy lub transportu.
12. Podczas przerwy w pracy maszyn współpracujących z ciągnikiem, napęd na wał odbioru mocy (WOM) ciągnika powinien być wyłączonym a silnik  unieruchomiony. Przed wyjściem z ciągnika należy bezwzględnie wyjąć kluczyk ze stacyjki i uruchomić hamulec postojowy.
13. Wszelkich napraw sprzętu zawieszanego na ciągniku można dokonywać jedynie po uprzednim opuszczeniu sprzętu na podłoże lub na odpowiednia podstawkę oraz po unieruchomieniu silnika, wyjęciu kluczyka ze stacyjki i uruchomieniu hamulca postojowego.
14. W kabinie ciągnika podczas prac polowych i leśnych może przebywać tylko kierowca. Podczas wykonywania prac transportowych dopuszcza się obecność drugiej osoby, jeśli ciągnik jest wyposażony w dodatkowe siedzisko, a dokument rejestracyjny przewiduje możliwość przewożenia drugiej osoby.
15. W razie konieczności pozostawienia ciągnika na pochyłości należy włączyć odpowiedni bieg przeciwdziałający staczaniu się, uruchomić ręczny hamulec postojowy i unieruchomić silnik. Wychodząc z kabiny należy wyjąć  kluczyk ze stacyjki. Koła należy dodatkowo zabezpieczyć klinami.
16. Niedopuszczalna jest jazda ciągnikiem po pochyłości przy wyłączonym biegu lub silniku.
17. Niedopuszczalne jest pozostawienie bez nadzoru uruchomionych ciągników, maszyn i innych urządzeń oraz narzędzi rolniczych. W przypadku konieczności opuszczenia tych urządzeń niezbędne jest wyłączenie jednostki napędowej i odpowiednie zabezpieczenie przez uruchomieniem.
18. Na pracującej maszynie nie powinny przebywać żadne osoby postronne poza kierowcą, jeśli nie przewiduje tego instrukcja obsługi.
19. Podczas pracy rozsiewacza nawozów mineralnych lub rozrzutnik obornika w skrzyni ładunkowej oraz w odległości rozrzutu nawozów nie może przebywać żadna osoba.
20. Usuwanie pozostałości obornika lub nawozów mineralnych, mycie, czynność obsługowe mogą  być wykonywane jedynie przy wyłączonym napędzie rozrzutnika lub rozsiewacza i unieruchomionym silniku ciągnika.
21. Podczas pracy kosiarki rotacyjnej niedopuszczalne jest przebywanie osób postronnych w odległości mniejszej niż 50m.
22. Niedopuszczalne jest dokonywanie omłotów w pomieszczeniach gospodarskich (stodołach) przy użyciu kombajnów do zbioru zbóż.
23. Niedopuszczalne jest użytkowanie samojezdnych kombajnów zbożowych, zielonkawych i do zbioru innych roślin w terenie o nachyleniu zboczy powyżej 10%.
24. Ubiór obsługującego maszyny stacjonarne, agregaty ciągnikowe i maszyny samojezdne powinien być obcisły i zapewniający komfort termiczny.
25. Ciągniki, przyczepy, maszyny i narzędzia rolnicze powinny być przechowywane w miejscu i w sposób zapobiegający okaleczeniu ludzi i zwierząt.
26. Podczas obsługi urządzeń z ruchomymi elementami roboczymi (tnącymi, gniotącymi, rozdrabniającymi) należy bezwzględnie unikać manipulowania rękami w ich pobliżu, a rozdrabniany materiał można popychać wyłącznie za pomocą drewnianych popychaczy i łopatek dostosowanych do tego celu.
27. Niedopuszczalne jest otwieranie komory bijakowej maszyny rozdrabniającej pasze w czasie pracy.
28. Sprzęt i elementy maszyn podniesione siłownikiem (np. przyrząd żniwny kombajnu zbożowego, uniesiona skrzynia przyczepy) należy zabezpieczyć przed samoczynnym opadaniem zagrażającym przygnieceniem osób naprawiających lub postronnych.
29. Sieczkarnie powinny być wyposażone w sprawne wyłączniki, służące do zatrzymywania walców lub nadawania im ruchu wstecznego.
30. Pilarki tarczowe do cięcia wzdłużnego powinny być wyposażone w klin rozszczepiający ustawiony za tarczą piły, w kaptur ochronny osłaniający górne zęby piły oraz w osłonę tarczy piły nad i pod stołem z wyłączeniem jej części roboczej. Pilarki tarczowe do cięcia poprzecznego winny posiadać uchylone osłony tarczy tnącej oraz urządzenie doprowadzające materiał, np.: sanki, ruchomy stół lub kosz wahadłowy. Urządzenie doprowadzające powinno posiadać uchwyty przytrzymujące przerzynany materiał i powinno być zabezpieczone przed wyskoczeniem ze swych prowadnic.
31. Podczas obsługi pilarki tarczowej materiały do cięcia lub już pocięte należy układać w sposób nie stwarzający zagrożenia wypadkowego. Odpady i trociny należy usuwać dopiero po zatrzymaniu pracy pilarki. Niedopuszczalne jest hamowanie piły tarczowej przy użyciu przedmiotów lub ręką.
32. W czasie użytkowania maszyn i urządzeń do obróbki drewna i metali (pilarek, szlifierek itp.) wskazane jest używanie odpowiednich środków ochrony indywidualnych w postaci kasku, osłony twarzy, okularów, ochronników słuchu i tym podobnych. Odzież robocza powinna być obcisła, zapięta, bez zwisających części

II. Zasady bezpieczeństwa w transporcie rolniczym
1. Osoby kierujące ciągnikami, samojezdnymi maszynami rolniczymi oraz ciągnikami z zawieszanymi, półzawieszanymi i przyczepianymi maszynami i narzędziami rolniczymi, a także innymi pojazdami powinny przestrzegać prawa o ruchu drogowym.
2. Materiały przewożone po drogach publicznych nie powinny zasłaniać urządzeń sygnalizacyjno-ostrzegawczych środka transportu i powinny być tak umieszczone i przymocowane, aby nie spadały i nie zagrażały innym użytkownikom drogi. Powinny mieć rozmiary zgodne z przepisami ruchu drogowego (maksymalna wysokość mierzona od powierzchni drogi 4m, maksymalna szerokość  2,5m).
3. Niedopuszczalne jest przewożenie nawozów i środków ochrony roślin wraz z paszami i artykułami spożywczymi oraz innymi materiałami, takimi jak: opał, paliwo, smary, itp.
4. Na transportowanych ziemiopłodach i innych ładunkach niedopuszczalne jest przewożenie osób, ani żadnych ciężkich lub ostrych przedmiotów.
5. Przyczepy ciągnikowe lub skrzynie ładunkowe samochodów ciężarowych używane do przewozu osób do pracy i z pracy w polu, powinny być do tego celu przystosowane poprzez zamontowanie na stałe siedzisk, podwyższenie burt, wyposażenie w drabinkę służącą do wchodzenia i schodzenia.
6. Wchodzenie na przyczepę lub wóz załadowany ziemiopłodami lub innymi ładunkami oraz schodzenie powinno odbywać się przy użyciu drabiny przystawnej o odpowiedniej długości  z nieuszkodzonymi szczeblami.
7. Niedopuszczalne jest wykonywanie jakichkolwiek napraw przyczep pod uniesioną skrzynią ładunkową (mechanicznie, hydraulicznie lub pneumatycznie) bez jej zabezpieczenia przed samoczynnym, nagłym opadnięciem.
8. Niedopuszczalna jest praca przy użyciu ładowacza na terenie o pochyleniu większym niż 3%, chyba że instrukcja obsługi przewiduje inaczej.
9. Niedopuszczalne jest przebywanie osób postronnych w odległości mniejszej niż 10 m od pracującego ciągnika z ładowaczem lub ładowacza samojezdnego.
10. Przewóz zwierząt powinien odbywać się w specjalnie do tego celu przystosowanych pojazdach (przyczepach, naczepach), zapewniających wygodę i bezpieczeństwo transportowanym zwierzętom, kierowcy i innym użytkownikom dróg.
11. Podczas podnoszenia ciężarów stosować należy zasadę zgięte nogi, proste plecy, płynnie do góry i do przodu. Niedopuszczalne jest podnoszenie i przenoszenie w sposób ciągły ciężarów o masie większej niż 30 kg przez mężczyzn i 12 kg przez kobiety, a dorywczo 50 kg przez mężczyzn i 20 kg przez kobiety.

                                                                           Opracowała
                                                                            mgr inż. Ewa Jakubowska
                                                              Kierownik Samodzielnego Referatu             
                                                              Prewencji, Rehabilitacji
                                                                   i Orzecznictwa Lekarskiego
                                                                   Placówki Terenowej KRUS w Koninie
                                                                   na podstawie  materiałów           
                                                                   informacyjnych    KRUS